Als we terug naar de camping willen krijgen we te maken met de Marokkaanse taxiwereld. Omdat Saleh een andere plaats is mag de "petit-taxi" ons daar niet naar toe rijden, we moeten een "grand-taxi" hebben. De taxichauffeur brengt ons naar de standplaats van de grand-taxi. Daar blijken slechts twee taxi’s te staan, de drie chauffeurs zijn plots in heel druk overleg met elkaar. Als wij in de voorste taxi plaats nemen vraagt de taxichauffeur ons 200 dirham voor de rit naar Saleh, een ritje van hooguit 6-8 minuten waarvoor een normale prijs zou moeten gelden van ca.30-40 dirham. Door onderhandelen wil de chauffeur uiteindelijk de rit doen voor 100 dirham. Wij overwegen de andere taxi te nemen maar realiseren ons dat de chauffeurs waarschijnlijk wel afspraken met elkaar hebben gemaakt dus daar zien we van af. Ook uitstappen en gaan lopen is geen optie omdat mijn vrouw slecht ter been is en we ook niet weten waar we zijn in de stad, dus gaan we uiteindelijk met tegenzin akkoord. Maar we weten zeker dat we getild zijn. Maar ja, dit is Marokko.

Vanuit Saleh/Rabat nemen we met de camper de kustweg naar Casablanca en kunnen onderweg genieten van een grillige rotsige kust met een prachtige branding die soms het water huizenhoog doet opspuiten. Ook zien we de vele riolen die hier in zee uitmonden en het water danig verontreinigen, hetgeen soms erg goed te ruiken is om nog maar te zwijgen van de kleur van het water.

Casablanca blijkt een grote, westers aandoende, stad te zijn met heel druk verkeer. Camping Oasis, waar we met de camper verblijven, is een echte stadscamping en blijkt zelfs een stortplaats voor campers te hebben. t’Zal wel rechtstreeks de zee inlopen ben ik bang.
De moskee Hassan II is groot en indrukwekkend en, als enige in het land, voor toeristen opengesteld. Een bezoek is hij zeker waard maar ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat hij gebouwd is om indruk te maken en minder als religieus centrum. Er waren nauwelijks Marokkanen aanwezig tijdens ons bezoek en een buiten de moskee verblijvende vrouw werd door de in ruime mate aanwezige politie hevig protesterend afgevoerd om voor ons onduidelijke redenen.

3. Van Casablanca naar Agadir.

Verder langs de kust zuidwaarts trekkend belanden we vervolgens in Oualidia, waar op de camping met de fraaie naam "Les Sables dÓr" de stroom blijkt te zijn uitgevallen en een groot deel van de camping lijkt op een Hollandse ijsbaan wachtend op koning winter.

Vlakbij de camping blijkt een goed visrestaurant te zijn waar we overdadig en lekker eten.

Vanaf Essaouira begint een mooi gedeelte van de Marokkaanse kust, vaak heel rustig en met mooie plekjes om te staan. Juist ten noorden van Agadir is zelfs een plaats waar enkele honderden campers langs de kust vrij staan.
Hier leveren ondernemende Marokkanen water en andere benodigdheden ter plaatse aan de camperaars.

Agadir is een modern aandoende stad die, na een verwoesting in 1960 als gevolg van een aardbeving, geheel nieuw is opgebouwd. Hier vinden we weer een Marjane-supermarkt waar we onze voorraden weer op peil kunnen brengen. Je kunt hier zelfs met je creditkaart betalen.

4. Agadir - Marrakech.

Ten zuiden van Agadir wordt het landschap snel kaler en is de invloed van de naderende Sahara goed merkbaar. In Tiznit blijkt het meest zuidelijke tankstation van Marokko te zijn gevestigd waar nog loodvrije benzine te koop is. De autocaravan combinatie van Frans en Els heeft loodvrije benzine nodig en we moeten dus maar zien hoe ver ze kunnen komen. Het maakt Els nogal zenuwachtig, vooral als we met de camper de verharde weg verlaten op weg naar Fort Bou Sherif, een plaats in de woestijn. Daartoe moeten we over een afstand van ruim 5 km "piste rijden", d.w.z. dat we over een nauwelijks begaanbaar pad moeten rijden. Els heeft het dan een beetje gehad, lijkt het, Frans, met zijn 82 jaar veruit de oudste van de groep, gaat echter onverstoorbaar door en we komen volgens plan aan.

Via Guelmin rijden we een fraaie route naar Sidi Ifni en daar nemen we afscheid van de kust.

We gaan landinwaarts, via Tiznit, waar we nog een keer overnachten, rijden we terug richting Agadir om voor die stad, bij Ait Melloul, af te slaan en de richting Casablanca/Marrakech aan te houden. Bij Chichaou verlaten we de P 40,die verder gaat naar El Jadida en Casablanca, en slaan rechtsaf naar Marrakech, de stad die zijn naam aan het land heeft gegeven.

Marrakech is een mooie maar ook drukke stad met een plein, het Jemaa-el-Fna (plein der onthoofden) dat oorspronkelijk een executieterrein is geweest. s’Morgens wordt het plein in beslag genomen door verkopers van sinaasappelsap, kruiden, levensmiddelen en nog veel meer, ook tref je hier slangenbezweerders, waarzeggers, tandentrekkers, jongleurs en waterverkopers in prachtige kostuums aan. s’Avonds wordt het plein omgetoverd in een eetplein met heel veel kleine mobiele restaurantjes waar je alle soorten maaltijden kunt uitzoeken en laten bereiden, om U te vermaken treden er allerhande artiesten op. Maar alles kost hier geld, zelf het maken van een foto, maar het is echt een heel andere wereld en boeiend om naar te kijken. Vanaf het balkon van een aan het plein gelegen restaurant heb je een prachtig uitzicht over dit bonte spektakel.

Marrakech Jemaa-el-Fna

Daarnaast heeft Marrakech nog veel te bieden, zoals het Bahia Paleis, de "Graven van de Saadiers", het museum "Dar Si Said" vol Marokkaanse kunst, en de Jardin Majorelle, een rustplaats in deze drukke stad. Ook een bezoek aan de medina en de daar gevestigde kruidendokter is zeker de moeite waard, al is het alleen maar voor de heerlijke massage die je daar voor 20 dirham kunt krijgen. Al met al : Marrakech is een mooie stad en zeker een verblijf van enkele dagen waard. De temperaturen liepen hier in de middag op tot rond de dertig graden en dan is het bezoeken van bezienswaardigheden behoorlijk vermoeiend. Het is dan heerlijk om s’avonds, voor de camper zittend, lekker te genieten van de heerlijke temperaturen die hier in maart voorkomen en je te bedenken dat het in Nederland soms koud, nat en guur is.

5. Het zuiden van Marokko.

We overnachten in Ouarzazate en in de plaatselijke "Marjane" (franse supermarkt) kunnen we onze voorraden weer op peil brengen.

De route naar Agdz voert door een nogal kaal maar wel fraai berglandschap en we strijken daar neer op camping Palmeria. De eigenaar van de camping leidt ons hier rond door de kasba die naast de camping ligt en we zien nogeens hoe men hier leeft.

Volgens de gids heeft het hier 4 jaar niet geregend hetgeen de hier opgezette agricultuur nogal bemoeilijkt. Alles is gortdroog en je moet stapvoets rijden anders stuift alles er onder. (Een week later regent het hier pijpenstelen en moet de NKC-groep met behulp van trekkers van de camping worden gesleept.) De volgende dag, 25 maart, is het hier het feest van het water en we worden er op gewezen dat er met water naar ons gegooid kan worden want dat hoort erbij.

In Tamegroute, ca.18 km ten zuiden van Zagora, is deze dag een jaarmarkt en het is een prachtig schouwspel om te zien hoe mensen uit de weide omgeving naar deze markt komen. Op de markt is van alles te koop, vooral veel levensmiddelen en kleding. In Zagora maken we de volgende dag een tochtje op een kameel, een ervaring die je natuurlijk niet mag missen als je in de uitlopers van de Sahara zit. Het schouwspel is natuurlijk goed voor enkele opvallende foto’s. Ook het beroemde bord "Tombouctou 52 dagen" nemen we op de foto.

Van Zagora rijden we terug tot Tansikt en slaan daar rechtsaf de P 6956 op en via Tazzarine en Rissani rijden we een lange maar prachtige route door woestijngebied naar Erfoud. Hier wacht ons een kampement in de woestijn en als we dan ook nog getrakteerd worden op een heuse zandstorm hebben we het echte Sahara-gevoel te pakken. Een zandstorm is hier een belevenis die je eigenlijk niet mag missen, alhoewel het niet bepaald aangenaam is. Het zand is hier zo fijn als stof en dringt overal binnen. We sluiten alle deuren en ramen van de camper maar het dringt toch binnen, je kunt je naam op de tafel schrijven in het stof. Ook maken we een excursie de Sahara in met 4 WD jeeps en lopen op de echte grote zandduinen, zoals we die van de foto’s kennen. Je moet echter niet denken dat je hier alleen bent, het is hier een drukte van jewelste van groepen 4 WD voertuigen die door deze gebieden crossen. Soms leek het wel of er een leger ten aanval trok.

6. Van Erfoud via Fes naar Meknes.

Woestijnkampement bij Erfoud.

We nemen nu afscheid van het diepe zuiden van Marokko en de Sahara en gaan weer noordwaarts, langs een spuitende woestijnbron(16 km ten noorden van Erfoud)richting Tagalm-pas. s’Morgens bij vertrek is de temperatuur ruim boven de 25 graden, boven op de Tagalm-pas (1907 mtr) blijkt het slechts 8 graden te zijn. Op de hogere toppen ligt ook nog behoorlijk wat sneeuw. Op de camping in Midelt moet s’avonds de kachel weer aan want het is hier behoorlijk koud s’nachts. Wel een verschil met gisteren. Onze camper is dankzij de regen inmiddels al weer wat opgeknapt, het losse stof is er weer af. Op de camping krijgt ook het interieur een goede beurt en zijn we het meeste Sahara-zand weer kwijt. s’Avonds zelf ook nog even onder de douche(er was op deze camping zelfs een warme douche)en we komen weer netjes voor de dag.

Wel ervaren we hier dat Marokkanen handig zijn en met beperkte technische middelen alles kunnen repareren. Een breuk in het frame van de ruitenwisser van onze Hymer camper is binnen een kwartier keurig gelast. Over onze Hymer B 544 zijn we zo langzamerhand niet zo erg meer te spreken, er mankeert nogal eens wat aan. Eerst hebben we onderweg storing in het elektra als gevolg van spontaan afbrekende kabelschoentjes en nu dit. En voordat we van huis vertrokken hebben we onze Fiat versnellingsbak moeten laten repareren, hetgeen een behoorlijke kostbare reparatie bleek te zijn. Dit is derhalve ons 3e mankement in betrekkelijk korte tijd.

7. Terug naar Tanger.

Vanuit Meknes gaan we verder noordwaarts en via Ouarzazane rijden we naar Chefchaoun waar we op de camping, die boven de stad is gelegen, overnachten. Het is jammer dat het nog steeds koud en regenachtig is, hierdoor lijkt het minder mooi en is het bepaald onaangenaam om een wandeling te maken. Als we s’avonds in hotel Assmaa met de groep koffiedrinken moeten we onze jassen aan houden want er is geen verwarming. Ook lekt het her en der.
Chefchaoun is overigens een heel leuk stadje, fraai gelegen tegen een berg.

Onze laatste etappe voert ons naar Tanger, we rijden een route via Tetouan richting Sebta(of Ceuta) en via de S 704 langs de kust naar Tanger. Dit is een bijzonder fraaie route met af en toe prachtige uitzichten over de Straat van Gibraltar.Onze laatste nacht brengen we door op de camping bij de grotten van Hercules, een heerlijke beschutte camping waar we lekker luw kunnen staan. In een nabijgelegen hotel-restaurant hebben we s’avonds het afscheidsdiner waarbij tijdens het diner herhaaldelijk de stroom uitvalt. Maar bij kaarslicht is het ook prima dineren. Uiteindelijk valt het licht helemaal uit en moeten we in pikkedonker met behulp van een zaklaarntje de weg terug naar de camping zien te vinden.

Omdat de ferry de volgende morgen om 8 uur zal vertrekken besluiten we om reeds om 6 uur te vertrekken naar de veerhaven, je weet het maar nooit hier. Als je de veerhaven nadert spelen zich weer dezelfde chaotische taferelen af die we van de aankomst kennen. Mensen proberen je tot stoppen te dwingen om je er dan van te overtuigen dat je hun hulp nodig hebt om alles te regelen. We zijn inmiddels wat gewend en rijden door tot de douane. Je moet je gewoon van niemand wat aantrekken, je kunt zelf heel gemakkelijk alles regelen.

Ons plan om lekker op tijd aan de overkant te zijn valt echter in duigen want de ferry blijkt vandaag(vrijdag)niet om 8 uur maar om 1 uur s’middags te vertrekken, dit tot grote ergernis van Klaas, onze reisleider.

We varen terug met de snelle ferry naar Tarifa en bij het verlaten van de boot nemen we afscheid van elkaar. Dat we elkaar onderweg nog zullen ontmoeten weten we dan nog niet.

We kunnen nu eindelijk weer eens lekker doorrijden, pas nu merken we hoe slecht de wegen in Marokko over het algemeen zijn. Via de Spaanse oostkust rijden we noordwaarts om via Frankrijk naar huis terug te keren. We kunnen terugkijken op een prachtige ervaring.